Svenska
Sjukdomar och funktionsnedsättningar, pass 6, 5 min

SX-ABC och hjärt-lungräddningSX-ABC والإنعاش القلبي الرئويSX-ABC iyo HLRSX-ABC و احیای قلبی‌ریویSX-ABC ile kalp masajı ve suni solunum (HLR)SX-ABC و هەناسەدانی دەستکرد و پەستانی سنگ (HLR)SX-ABC û masaja dil û nefesdana destkirîSX-ABC ከምኡውን ምትንሳእ ልብን ሳንቡእንSX-ABC and CPR

Översättningen visas under svenskan. På provet är allt på svenska.

Minnesregeln SX-ABCقاعدة التذكّر SX-ABCXeerka xusuusta SX-ABCقاعدهٔ یادآوری SX-ABCSX-ABC hatırlatma kuralıیاسای بیرخستنەوەی SX-ABCQaîdeya bîranînê SX-ABCናይ ምዝካር ሕጊ SX-ABCThe memory rule SX-ABC

Illustration: Minnesregeln SX-ABC
SX-ABC hjälper dig att göra saker i rätt ordning. S – säkerhet: se till att platsen är säker och varna andra. X – extremblödning: stoppa kraftiga blödningar direkt. A – andningsväg: öppna luftvägen. B – bedöm andningen. C – cirkulation: låt personen ligga ner och håll hen varm. Röda korset använder SX-ABC i stället för den äldre regeln L-ABC.تساعدك SX-ABC على فعل الأمور بالترتيب الصحيح. S – السلامة: تأكد من أن المكان آمن وحذّر الآخرين. X – النزيف الشديد جداً: أوقف النزيف القوي فوراً. A – مجرى التنفس: افتح مجرى الهواء. B – قيّم التنفس. C – الدورة الدموية: دع الشخص مستلقياً وأبقه دافئاً. يستخدم الصليب الأحمر SX-ABC بدلاً من القاعدة الأقدم L-ABC.SX-ABC waxay kaa caawisaa inaad waxyaabaha u samayso si habsami ah. S – badbaado: hubi in goobtu ammaan tahay oo dadka kale digniin sii. X – dhiigbax aad u xooggan: isla markiiba jooji dhiigbaxa xooggan. A – marinka neefta: fur marinka hawada. B – qiimee neefsashada. C – wareegga dhiigga: qofka jiifi oo diirran ku hay. Laanqayrta Cas waxay isticmaashaa SX-ABC halkii xeerkii hore ee L-ABC.SX-ABC کمک می‌کند کارها را به ترتیب درست انجام دهید. S – ایمنی: مطمئن شوید محل امن است و به دیگران هشدار بدهید. X – خونریزی بسیار شدید: فوراً خونریزی شدید را متوقف کنید. A – راه هوایی: راه هوایی را باز کنید. B – تنفس را بررسی کنید. C – گردش خون: بگذارید فرد دراز بکشد و او را گرم نگه دارید. صلیب سرخ به‌جای قاعدهٔ قدیمی‌تر L-ABC از SX-ABC استفاده می‌کند.SX-ABC, işleri doğru sırayla yapmanıza yardım eder. S – güvenlik: yerin güvenli olduğundan emin olun ve başkalarını uyarın. X – aşırı kanama: şiddetli kanamayı hemen durdurun. A – hava yolu: hava yolunu açın. B – solunumu değerlendirin. C – dolaşım: kişiyi yatırın ve sıcak tutun. Kızılhaç eski L-ABC kuralı yerine SX-ABC’yi kullanır.SX-ABC یارمەتیت دەدات شتەکان بە ڕیزبەندیی دروست بکەیت. S – سەلامەتی: دڵنیا بە شوێنەکە سەلامەتە و ئاگاداری کەسانی تر بکەرەوە. X – خوێنبەربوونی زۆر توند: یەکسەر خوێنبەربوونی توند ڕابگرە. A – ڕێڕەوی هەناسە: ڕێڕەوی هەوا بکەرەوە. B – هەناسەدان هەڵبسەنگێنە. C – سووڕی خوێن: با کەسەکە ڕابکشێت و گەرمی ڕابگرە. خاچی سوور لە جیاتی یاسا کۆنەکەی L-ABC، SX-ABC بەکاردەهێنێت.SX-ABC alîkariya te dike ku tu tiştan bi rêza rast bikî. S – ewlehî: piştrast bike ku cih ewle ye û yên din hişyar bike. X – xwînrijana giran: xwînrijanên giran yekser rawestîne. A – riya hewayê: riya hewayê veke. B – nefesê binirxîne. C – gera xwînê: bihêle kes dirêj bibe û wî germ bihêle. Xaça Sor li şûna qaîdeya kevn L-ABC, SX-ABC bi kar tîne.SX-ABC ነገራት ብቅኑዕ ስርዓት ክትገብር ይሕግዘካ። S – ድሕንነት፦ እቲ ቦታ ውሑስ ምዃኑ ኣረጋግጽ፡ ንኻልኦት ድማ ኣጠንቅቕ። X – ብርቱዕ ምፍሳስ ደም፦ ብርቱዕ ምፍሳስ ደም ብቐጥታ ኣቋርጽ። A – መሕለፊ ትንፋስ፦ መሕለፊ ትንፋስ ክፈት። B – ትንፋስ ገምግም። C – ዝውውር ደም፦ እቲ ሰብ ተገምሲሱ ይጽናሕ፡ ሙቐት ድማ ሓልዎ። ቀይሕ መስቀል ኣብ ክንዲ እቲ ዝጸንሐ ሕጊ L-ABC፡ SX-ABC ይጥቀም።SX-ABC helps you do things in the right order. S – safety: make sure the scene is safe and warn others. X – extreme bleeding: stop severe bleeding at once. A – airway: open the airway. B – assess breathing. C – circulation: let the person lie down and keep them warm. The Red Cross uses SX-ABC instead of the older rule L-ABC.

Exempel: Du kommer först fram till en olycka. Innan du går fram till de skadade ser du dig omkring och varnar andra trafikanter.تصل أولاً إلى حادث. قبل أن تقترب من المصابين تنظر حولك وتحذّر مستخدمي الطريق الآخرين.Adiga ayaa ugu horreeya ee gaara shil. Intaadan u dhowaan dadka dhaawacmay, hareerahaaga ayaad eegtaa oo digniin siisaa dadka kale ee waddada isticmaala.شما اولین نفری هستید که به تصادف می‌رسید. پیش از نزدیک شدن به مصدومان به اطراف نگاه می‌کنید و به دیگر کاربران جاده هشدار می‌دهید.Bir kazaya ilk siz varıyorsunuz. Yaralılara yaklaşmadan önce etrafınıza bakar ve diğer yol kullanıcılarını uyarırsınız.تۆ یەکەم کەسیت دەگەیتە ڕووداوێک. پێش ئەوەی لە بریندارەکان نزیک ببیتەوە سەیری دەوروبەرت دەکەیت و ئاگاداری بەکارهێنەرانی تری ڕێگا دەکەیتەوە.Tu yê pêşî yî ku digihîjî qezayekê. Berî ku tu biçî cem birîndaran, tu li dora xwe dinêrî û rêwiyên din ên trafîkê hişyar dikî.ቀዳማይ ኮንካ ናብ ሓደ ሓደጋ ትበጽሕ። ናብቶም ዝተጎድኡ ቅድሚ ምቕራብካ፡ ኣብ ከባቢኻ ትጥምት፡ ንኻልኦት ተጠቀምቲ መገዲ ድማ ተጠንቅቕ።You are the first to arrive at an accident. Before you go up to the injured, you look around and warn other road users.

Tryck rättاضغط بشكل صحيحSi sax ah u riixدرست فشار بدهیدDoğru bastırınبە دروستی فشار بدەRast bitepisîneብቅኑዕ ጸቕጥPress correctly

Illustration: Tryck rätt
Tryck ner bröstkorgen minst 5 cm men inte mer än 6 cm. Håll takten 100 till 120 tryck per minut. Släpp upp bröstkorgen helt mellan trycken. Växla mellan 30 tryck och 2 inblåsningar.اضغط على الصدر بعمق 5 سم على الأقل ولكن ليس أكثر من 6 سم. حافظ على معدل 100 إلى 120 ضغطة في الدقيقة. اترك الصدر يرتفع تماماً بين الضغطات. بدّل بين 30 ضغطة ونفختين 2.Laabta ku riix ugu yaraan 5 cm laakiin aan ka badnayn 6 cm. Ku hay xawaaraha 100 ilaa 120 riixid daqiiqaddii. Laabta si buuxda u sii daa inta u dhaxaysa riixitaannada. Isku beddel 30 riixid iyo 2 afuufid.قفسهٔ سینه را دست‌کم 5 سانتی‌متر اما نه بیشتر از 6 سانتی‌متر پایین بفشارید. سرعت را 100 تا 120 فشار در دقیقه نگه دارید. بین فشارها بگذارید قفسهٔ سینه کاملاً بالا بیاید. بین 30 فشار و 2 تنفس جابه‌جا شوید.Göğsü en az 5 cm, ama en fazla 6 cm bastırın. Dakikada 100 ile 120 bası hızını koruyun. Basılar arasında göğsün tamamen yükselmesine izin verin. 30 bası ve 2 suni nefes arasında dönüşümlü devam edin.سنگ لانیکەم 5 سانتیمەتر بەڵام نەک زیاتر لە 6 سانتیمەتر دابگرە. خێرایی 100 بۆ 120 پەستان لە خولەکێکدا ڕابگرە. لە نێوان پەستانەکاندا ڕێگە بدە سنگ بە تەواوی بەرز بێتەوە. لە نێوان 30 پەستان و 2 هەناسەپێدان بگۆڕە.Sîngê herî kêm 5 cm lê ne ji 6 cm zêdetir bitepisîne. Lezê di navbera 100 û 120 tepisandinan de di deqîqeyê de bigire. Di navbera tepisandinan de sîngê bi tevahî berde. Di navbera 30 tepisandinan û 2 nefesdanan de biguherîne.ኣፍ ልቢ ብውሑዱ 5 cm ጸቕጦ፡ ግን ካብ 6 cm ኣይበዝሕ። ፍጥነት 100 ክሳብ 120 ጸቕጢ ኣብ ደቒቕ ሓሉ። ኣብ መንጎ ጸቕጥታት ኣፍ ልቢ ምሉእ ብምሉእ ይመለስ። 30 ጸቕጥን 2 ምንፋሕ ትንፋስን እናተቐያየርካ ግበር።Press the chest down at least 5 cm but not more than 6 cm. Keep a rate of 100 to 120 presses per minute. Let the chest rise fully between presses. Alternate 30 presses and 2 rescue breaths.

Suckande andetagالأنفاس الشبيهة بالتنهدNeefaha taahidda u egنفس‌های آه‌مانندİç çeker gibi nefeslerهەناسەی وەک ئاخ هەڵکێشانNefesên axînîናይ ምህንጣይ ትንፋስSighing breaths

Illustration: Suckande andetag
Glesa, djupa och suckande andetag kan förekomma vid hjärtstopp. Det är inte normal andning. Reagerar personen inte och andas inte normalt: starta hjärt-lungräddning direkt.قد تحدث أنفاس متباعدة وعميقة شبيهة بالتنهد عند توقف القلب. هذا ليس تنفساً طبيعياً. إذا لم يستجب الشخص ولم يتنفس بشكل طبيعي: ابدأ الإنعاش القلبي الرئوي فوراً.Neefo kala fog, qoto dheer oo taahid u eg waxay dhici karaan marka wadnuhu istaago. Taasi ma aha neefsasho caadi ah. Haddii qofku jawaab bixin waayo oo uusan si caadi ah u neefsan: isla markiiba bilow HLR.نفس‌های کم، عمیق و آه‌مانند ممکن است در ایست قلبی دیده شود. این تنفس عادی نیست. اگر فرد واکنش نشان نمی‌دهد و عادی نفس نمی‌کشد: فوراً احیای قلبی‌ریوی را شروع کنید.Kalp durmasında seyrek, derin, iç çeker gibi nefesler görülebilir. Bu normal solunum değildir. Kişi tepki vermiyor ve normal nefes almıyorsa: hemen kalp masajı ve suni solunuma (HLR) başlayın.هەناسەی کەم، قووڵ و وەک ئاخ هەڵکێشان لە کاتی وەستانی دڵدا ڕوودەدات. ئەمە هەناسەدانی ئاسایی نییە. ئەگەر کەسەکە وەڵام نەداتەوە و بە ئاسایی هەناسە نەدات: یەکسەر دەست بە هەناسەدانی دەستکرد و پەستانی سنگ (HLR) بکە.Dema dil radiweste, dibe ku nefesên kêm, kûr û axînî çêbibin. Ev ne nefesgirtina normal e. Heke kes bertek nîşan nede û normal nefes negire: yekser dest bi masaja dil û nefesdana destkirî (HLR) bike.ኣብ ምቁራጽ ልቢ፡ ሕጽር ዝበለ፡ ዓሚቕን ናይ ምህንጣይ ትንፋስን ክህሉ ይኽእል። እዚ ንቡር ትንፋስ ኣይኮነን። እቲ ሰብ ምላሽ እንተ ዘይሂቡን ብንቡር እንተ ዘየስተንፍስን፦ ብቐጥታ ምትንሳእ ልብን ሳንቡእን (HLR) ጀምር።Slow, deep, sighing breaths can occur in cardiac arrest. That is not normal breathing. If the person does not respond and is not breathing normally: start CPR at once.

HLR på barnالإنعاش القلبي الرئوي للأطفالHLR carruurtaاحیای قلبی‌ریوی کودکانÇocuklarda kalp masajı ve suni solunum (HLR)هەناسەدانی دەستکرد و پەستانی سنگ (HLR) بۆ منداڵانHLR li zarokanHLR ንቖልዑCPR on children

Illustration: HLR på barn
Hjärtstopp hos barn beror ofta på att barnet inte kunnat andas. Börja därför med 5 inblåsningar. Växla sedan mellan 15 bröstkompressioner och 2 inblåsningar tills ambulansen kommer eller barnet vaknar.توقف القلب عند الأطفال غالباً سببه أن الطفل لم يتمكن من التنفس. لذلك ابدأ بـ 5 نفخات. ثم بدّل بين 15 ضغطة على الصدر ونفختين 2 حتى تصل سيارة الإسعاف أو يستيقظ الطفل.Wadne istaagga carruurta inta badan wuxuu ka dhashaa in ilmuhu neefsan waayay. Sidaas darteed ku bilow 5 afuufid. Kadib isku beddel 15 riixid laabta ah iyo 2 afuufid ilaa ambalaasku yimaado ama ilmuhu toosayo.ایست قلبی در کودکان اغلب به این دلیل است که کودک نتوانسته نفس بکشد. پس با 5 تنفس شروع کنید. سپس بین 15 فشار قفسهٔ سینه و 2 تنفس جابه‌جا شوید تا آمبولانس برسد یا کودک به هوش بیاید.Çocuklarda kalp durması çoğu zaman çocuğun nefes alamamasından kaynaklanır. Bu yüzden 5 suni nefesle başlayın. Sonra ambulans gelene veya çocuk uyanana kadar 15 göğüs basısı ve 2 suni nefes arasında dönüşümlü devam edin.وەستانی دڵ لە منداڵاندا زۆرجار بەهۆی ئەوەیە کە منداڵەکە نەیتوانیوە هەناسە بدات. بۆیە بە 5 هەناسەپێدان دەست پێبکە. دواتر لە نێوان 15 پەستانی سنگ و 2 هەناسەپێدان بگۆڕە تا ئەمبولانس دێت یان منداڵەکە بەئاگا دێتەوە.Rawestana dil li zarokan pir caran ji ber vê yekê ye ku zarok nikaribû nefes bigire. Ji ber vê yekê bi 5 nefesdanan dest pê bike. Paşê di navbera 15 tepisandinên sîngê û 2 nefesdanan de biguherîne heta ku ambulans bê an zarok hişyar bibe.ኣብ ቖልዑ ምቁራጽ ልቢ መብዛሕትኡ ግዜ እቲ ቘልዓ ከስተንፍስ ስለ ዘይከኣለ እዩ ዝመጽእ። ስለዚ ብ 5 ምንፋሕ ትንፋስ ጀምር። ድሕሪኡ ኣምቡላንስ ክሳብ ዝመጽእ ወይ እቲ ቘልዓ ክሳብ ዝነቅሕ፡ 15 ጸቕጢ ኣፍ ልብን 2 ምንፋሕ ትንፋስን እናተቐያየርካ ግበር።Cardiac arrest in children is often because the child could not breathe. So start with 5 rescue breaths. Then alternate 15 chest compressions and 2 rescue breaths until the ambulance arrives or the child wakes up.

Källa: Svenska Röda korset – SX-ABC; 1177 – Hjärt-lungräddning; 1177 – Hjärt-lungräddning på barn

Kontrollfrågor

4 frågor. Varje fråga får plats på skärmen.
4 frågor. Klicka på det svar du tror är rätt.
Fråga 1
Illustration till frågan

Du kommer först fram till en trafikolycka. Enligt minnesregeln SX-ABC, vad gör du först?

Visa rätt svar
A. Kontrollerar att platsen är säker för dig och andra

SX-ABC: S – säkerhet, X – extremblödning, A – andningsväg, B – bedöm andningen, C – cirkulation. Röda korset använder SX-ABC i stället för den äldre regeln L-ABC.

Källa: Svenska Röda korset – SX-ABC, minnesregel vid första hjälpen

Rapportera fel

Fråga 2
Illustration till frågan

Du gör hjärt-lungräddning på en vuxen. Hur ska du trycka på bröstkorgen?

Visa rätt svar
B. 5–6 cm djupt, 100–120 tryck per minut

Tryck ner bröstkorgen minst 5 cm men inte mer än 6 cm, i takten 100 till 120 tryck per minut. Ge 30 tryck och 2 inblåsningar och fortsätt tills ambulanspersonalen tar över.

Källa: 1177 – Hjärt-lungräddning (granskad av Svenska HLR-rådet)

Rapportera fel

Fråga 3
Illustration till frågan

En vuxen har fallit ihop och reagerar inte. Hen tar glesa, djupa och suckande andetag. Du har ringt 112. Vad gör du?

Visa rätt svar
C. Startar hjärt-lungräddning direkt

Reagerar personen inte och andas inte normalt ska du utgå från hjärtstopp och starta hjärt-lungräddning. Glesa, djupa och suckande andetag kan förekomma vid hjärtstopp, men det är inte normal andning.

Källa: 1177 – Hjärt-lungräddning (granskad av Svenska HLR-rådet)

Rapportera fel

Fråga 4
Illustration till frågan

Ett barn i bilen blir medvetslöst och andas inte. Du har ringt 112. Hur gör du hjärt-lungräddning på barnet?

Visa rätt svar
D. 5 inblåsningar, sedan 15 tryck och 2 inblåsningar

Börja med 5 inblåsningar. Växla sedan mellan 15 bröstkompressioner och 2 inblåsningar tills ambulansen kommer eller barnet vaknar. Ser barnet vuxet ut kan du göra som på vuxna.

Källa: 1177 – Hjärt-lungräddning på barn

Rapportera fel

Rapportera fel i passet